1. Zabezpiecz miejsce zdarzenia :
•"zasłoń" miejsce wypadku oraz osoby udzielające pomocy bryłą swojego pojazdu, ktĂłry musi mieć włączone światła awaryjne i postojowe ( w warunkach nocnych konieczne są włączone światła mijania, to one oświetlą miejsce wypadku ),
•w odpowiedniej odległości ustaw trĂłjkąty ostrzegawcze ( własny lub z pojazdĂłw poszkodowanych ),
•wykorzystaj światło ostrzegawcze latarki podręcznej,
•przy pomocy telefonu komĂłrkowego ( połączenie z numerami alarmowymi 998,997,999,112 jest bezpłatne ) lub radia CB wezwij słuĹźby ratownicze, policję,
•jeĹźeli nie moĹźesz spełnić powyĹźszego warunku, sprĂłbuj zatrzymać inne pojazdy bo sam moĹźesz nie być skuteczny w działaniu, •jeĹźeli nie masz szans na pomoc innych, nie trać czasu zacznij działać sam, najwaĹźniejsze dla rannych bez pulsu i oddechu są pierwsze 4 minuty, ale pomoc im udzielona musi być fachowa.

2. Zbliżając się do pojazdów, które uległy wypadkowi :
•weĹş ze swojego pojazdu gaśnicę,
•weĹş ze swojego pojazdu apteczkę,
•weĹş ze swojego pojazdu narzędzie, ktĂłrym będziesz mĂłgł zbić szybę lub pomoĹźe ci w otwarciu drzwi,
•weĹş ze swojego pojazdu nóş do cięcia pasĂłw bezpieczeństwa lub inne ostre narzędzie, ktĂłre moĹźe go zastąpić ( scyzoryk, nóş myśliwski, itp.)
•oceń, czy pojazd nie ulegnie niekontrolowanemu niebezpiecznemu ruchowi lub przemieszczeniu,
•sprawdĹş czy z pojazdu (-Ăłw) nie wycieka lub nie ulatnia się medium napędowe, zachowaj szczegĂłlną ostroĹźność,
•sprĂłbuj zatrzymać inne pojazdy bo sam moĹźesz nie być skuteczny w działaniu, jeĹźeli nie masz szans na pomoc innych nie trać czasu działaj sam.

3. Wykonaj następujące czynności jeżeli jesteś przy pojazdach :
•sprawdĹş, ktĂłre drzwi otwierają się i ułatwi to kontakt z poszkodowanymi, jeĹźeli drzwi nie dają się otworzyć, zbij szybę, w taki sposĂłb, aby nie powodować dodatkowych urazĂłw u poszkodowanych,
•zbijając szyby zachowaj szczegĂłlną ostroĹźność - pamiętaj, Ĺźe szkło hartowane ( najczęściej szyby boczne ) rozpada się na małe ostre kawałki, natomiast szyby klejone ( zawsze szyba przednia i w większości przypadkĂłw tylna ) pękają, ale pozostają zwykle w jednym elemencie,
•dostań się do środka pojazdu, wyjmij kluczyki ze stacyjki, ale zostaw je w samochodzie, oceń czy dalsze czynności ratownicze na pewno nie zagraĹźają twojemu zdrowiu i Ĺźyciu,
•w przypadku jeśli samochĂłd stanie w płomieniach, uĹźyj dostępnej Ci gaśnicy samochodowej - nie obawiaj się zbiornik paliwa nie eksploduje,
•jeśli stwierdzisz u poszkodowanych brak oznak pulsu i oddechu przystąp do oĹźywiania, najskuteczniejsze działania przedmedyczne wykonasz z dala od uszkodzonych pojazdĂłw ewakuując poszkodowanych.
Nie rób tego jednak, jeżeli nie umiesz zrobić tego prawidłowo, ponieważ możesz pogłębić urazy, a nawet spowodować śmierć poszkodowanego.

4. Zalaarmuj służby ratownicze, a w przypadku gdy :
•samochĂłd nie jest naraĹźony na niekontrolowany ruch lub przemieszczenie nie ma wyciekĂłw paliwa,
•odłączona jest instalacja elektryczna pojazdu,
•miejsce zdarzenia jest odpowiednio zabezpieczone,
•poszkodowani dają oznaki Ĺźycia, ale są uwięzieni w pojeĹşdzie, - przystąp do udzielania im pierwszej pomocy ( opatrzenia ran, tamowania krwotokĂłw, ustabilizowania kręgosłupa i kończyn ).
• Kontroluj oddech i czynności serca poszkodowanych, okryj ich kocem lub odzieżą w celu uniknięcia pogłębienia wstrząsu.
• Zostań przy poszkodowanych do czasu przybycia ratownikĂłw.

Pamiętaj aby wszystkie czynności wykonywać z rozwagą, bez niepotrzebnych emocji i dodatkowych zniszczeń, do czasu aż przybędą specjalistyczne służby ratownicze.

Pamiętaj, że Ty również możesz się znaleźć w podobnej sytuacji.

Pierwsza pomoc przy użądleniach
Gdy użądli Cię lub kogoś z otoczenia pszczoła, aby przerwać wnikanie jadu do ciała należy jak najszybciej wyciągnąć żądło. W tym celu podważ je paznokciem lub ostrzem noża, a najlepiej zeskrob, prowadząc narzędzie od miejsca wbicia szczecinek w skórę ku aparatowi jadowemu. Uważaj - gdy usuwasz żądło, chwytając je palcami, możesz wtłoczyć jad do ciała - żądło pszczół wyrywa się najczęściej z pęcherzykiem jadowym - żądło os nie pozostaje w ciele człowieka. Niebezpieczne dla każdego człowieka może być użądlenie w gardziel i szyję, szczególnie w żyłę. Ludzie zdrowi, bez uczuleń lekko znoszą od 5 do 15 użądleń równocześnie. Ciężkie zatrucie powoduje około 300-ta użądleń. Natomiast około 500 użądleń może spowodować śmierć pożądlonego.
Przy udzielaniu pierwszej pomocy poszkodowanego naleĹźy:
•ułoĹźyć w miejscu osłoniętym od słońca, zabronić chodzić,
•aby uśmierzyć bĂłl podać środek przeciwbĂłlowy i uspokajający,
•okolice użądleń przemyj w celu odkaĹźenia wodą utlenioną lub jodyną,
•moĹźna wykonać okład z Altacetu - kwaśnej wody.
Oprócz tego jeżeli posiadamy specjalistyczną apteczkę należy podać poszkodowanemu:
•lek o nazwie Klemastyna lub mniej znany Difergan (moĹźna zrobić zastrzyk z Adrenaliną), bardzo wskazanym środkiem jest zastrzyk o nazwie Fastject.
wskazane są także preparaty wapniowe doustne np. Thenaldin calcium oraz preparat pobudzający akcję serca - Cardiamdum lub Kardiamid z kofeiną.
Uwaga! Gdy chory jest w stanie wstrząsu, traci przytomność, a jego oddech staje się przerywany - należy zastosować sztuczne oddychanie jak przy reanimacji. Podczas wzywania lekarza do osoby poważnie - kilkakrotnie użądlonej informuj czy osoba jest przytomna, czy występują obrzęki w okolicach oczu, ust lub krtani, czy są problemy z oddychaniem, czy ma drgawki. Pomoże to lekarzowi w przygotowaniu właściwych leków.

W przypadku kiedy rĂłj lub gniazdo stanowi zagroĹźenie dla otoczenia naleĹźy zawiadomić straĹź poĹźarną podając nastepujące informacje: •określenie rodzaju owadĂłw,
•miejsce ich usytuowania,
•jaki jest dostęp do gniazda lub roju.
A następnie:
•nie zbliĹźać się do owadĂłw na odległość mniejszą niĹź 10 m,
•nie prĂłbować samodzielnie usuwać roju czy gniazda,
•nie draĹźnić owadĂłw, rzucając w nie róşnymi przedmiotami, nie spryskiwać wodą ani środkami owadobĂłjczymi,
•ostrzegać osoby zbliĹźające się do miejsca osiedlenia owadĂłw o ich obecności,

Nie wpadaj w panikę w razie użądlenia

•Osoby odpowiedzialne za pracę sprzętu, maszyn i pojazdĂłw przy zbiorze płodĂłw rolnych obowiązane są zapewnić bezpieczeństwo poĹźarowe tych prac.
•Podczas mechanicznego zbioru płodĂłw rolnych, naleĹźy uĹźywać silniki elektryczne o odpowiednim stopniu ochrony a zastosowany układ napędowy powinien być ustawiony w odległości nie mniejszej niĹź 5m od stert, stogĂłw i budynkĂłw o konstrukcji palnej.
• Silniki spalinowe naleĹźy ustawiać na podłoĹźu niepalnym, z zabezpieczonym urządzeniem wydechowym przed wylotem iskier, w odległości co najmniej 10 m od stert, stogĂłw lub budynkĂłw o konstrukcji palnej. Materiały pędne niezbędne do pracy tych urządzeń naleĹźy przechowywać w ilości nie przekraczającej dobowego zapotrzebowania, w zamkniętych nietłukących się naczyniach, w odległości co najmniej 10 m od punktu omłotowego, stertowania i tym podobnych prac.
•Nie wolno uĹźywać otwartego ognia i palić tytoniu w odległości mniejszej niĹź 10 m od punktu omłotowego, stertowania itp.
• Miejsca omłotĂłw, stertowania i kombajnowania naleĹźy wyposaĹźyć w sprawny podręczny sprzęt gaśniczy określony przepisami oraz w razie potrzeby w sprzęt służący do wykonywania przerw hamujących rozprzestrzenianie się poĹźaru. Miejsca omłotĂłw niezaleĹźnie od wymaganego sprzętu naleĹźy wyposaĹźyć w beczkę z wodą o pojemności min. 200 l z wiadrem lub w inny rĂłwnorzędny sposĂłb.
•Strefa poĹźarowa sterty lub stogu z palnymi produktami nie moĹźe przekraczać powierzchni 1000 m2 lub kubatury 5000m3.

Przy ustawianiu stert, stogów i brogów należy zachować co najmniej następujące odległości:
• od budynkĂłw wykonanych z materiałów:
- palnych – 30 m.,
- niepalnych i pokryciu co najmniej trudno zapalnym – 20 m.,
• od drĂłg publicznych i torĂłw kolejowych – 30 m.,
• od urządzeń i przewodĂłw linii elektrycznych wysokiego napięcia – 30 m.,
• od lasĂłw i terenĂłw zadrzewionych – 100 m.,
• między stertami, stogami stanowiącymi odrębne strefy poĹźarowe – 30 m.,
Wokół stert i stogów należy wykonać i utrzymać powierzchnię o szerokości co najmniej 2m w odległości 3 m od ich obrysu, pozbawioną materiałów palnych .

Produkty roślinne należy składować w sposób uniemożliwiający ich samozapalenie. W przypadku konieczności składowania produktów nie dosuszonych, należy okresowo sprawdzać ich wewnętrzną temperaturę.

Zabronione jest wypalanie roślinności na łąkach, pastwiskach, nieużytkach, rowach, pasach przydrożnych, szlakach kolejowych lub w strefie oczeretów i trzcin.
Dopuszczalne jest wypalanie słomy i pozostałości roślinnych na polach w odległości większej niż 100 m od zabudowań, miejsc ustawienia stert i stogów , lasów oraz zboża na pniu jedynie w przypadku zapewnienia stałego nadzoru miejsca wypalania oraz w sposób nie powodujący zakłóceń w ruchu drogowym. Szczegółowe zasady wykonywania wypalania słomy i pozostałości roślinnych ustalają organy samorządu terytorialnego wuzgodnieniu z właściwym miejscowo komendantem rejonowym PSP.

Lasy mimo bezcennej wartości dla środowiska, Ĺźycia człowieka, są niszczone. Ich istnieniu zagraĹźają przede wszystkim: wylesienia, przemysł, huragany, szkodliwe owady i grzyby oraz jeden z najgroĹşniejszych wrogĂłw unicestwiających całe Ĺźycie – poĹźar. Około 40 % światowych i 65% europejskich lasĂłw jest potencjalnie zagroĹźonych poĹźarami. W Polsce natomiast 83 % .
Pojawiające się coraz częściej susze na przełomie zimy i wiosny oraz w okresie letnim, sprzyjają powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów w lasach najczęściej na skutek lekkomyślności ludzi w posługiwaniu się ogniem.

Każda osoba obowiązana jest przestrzegać przepisy przeciwpożarowe obowiązujące na terenach leśnych i ponosi odpowiedzialność za szkody wynikłe z nie odpowiedniego zachowania się w lesie.

Jednym z nieodłącznych elementĂłw zabaw sylwestrowych są efekty pirotechniczne. Tak naprawdę to widzimy i słyszymy je znacznie wcześniej. Niejednokrotnie uĹźywanie środkĂłw pirotechnicznych przypomina istne „petardowe szaleństwo”.

Materiały pirotechniczne są mieszaninami substancji utleniających i palnych, które w połączeniu z różnymi substancjami dodatkowymi dają określony efekt (cieplny, świetlny, barwny, dymny, dźwiękowy, odrzutowy) w wyniku spalania się.

Spalanie niektórych materiałów pirotechnicznych może w odpowiednich warunkach przejść w wybuch. W związku z powyższymi cechami mogą być zaliczane do materiałów wybuchowych. Większość wyrobów pirotechnicznych jest wrażliwa na płomień, wysoką temperaturę, oraz bodźce mechaniczne. Stwarzają przez to poważne niebezpieczeństwo, nawet przy prawidłowym obchodzeniu się z nimi.
Niestety niektóre z nich produkowane są jako zabawki dla dzieci.
Rokrocznie słyszymy w mediach o wypadkach związanych z używaniem środków pirotechnicznych.
Ponieważ wypadków jest coraz więcej, to znaczy nie wyciągamy odpowiednich wniosków.

Skoro używanie materiałów pirotechnicznych jest nieuniknione, przynajmniej przestrzegajmy pewne zasady, które pozwolą nam na ich bezpieczne używanie:
• Materiałów pirotechnicznych mogą uĹźywać tylko osoby dorosłe, ściśle stosując się do załączonych instrukcji. Niewłaściwa obsługa moĹźe doprowadzić np. do wybuchu w rękach i powaĹźnych poparzeń,
• Nie wolno uĹźywać materiałów pirotechnicznych w pomieszczeniach zamkniętych.
Wypuszczony fajerwerk będzie odbijał się od ścian i może dojść do zapalenia włosów lub garderoby : wybuch może również spowodować uszkodzenie słuchu.
Używać ich można tylko i wyłącznie na otwartej przestrzeni.
• Nie wolno wypuszczać fajerwerkĂłw z okien i balkonĂłw, gdyĹź istnieje duĹźe prawdopodobieństwo, Ĺźe mogą wpaść do naszego mieszkania lub sąsiadĂłw i spowodować panikę bądĹş poĹźar.
• Z tych samych względĂłw nie wolno kierować ich w stronę zabudowań. Wypuszczamy je zawsze na wolną przestrzeń.
• Nie wolno wrzucać petard i fajerwerkĂłw w miejsca gdzie przebywają lub mogą przebywać ludzie,
• Nie wolno rzucać petard i fajerwerkĂłw na samochody, stacje paliw i zbiorniki z płynami łatwopalnymi.
•Wszyscy musimy pamiętać, Ĺźe środki pirotechniczne są materiałami wybuchowymi o duĹźej temperaturze palenia się i duĹźym polu raĹźenia w momencie wybuchu.
•Wypuszczając petardę lub inny fajerwerk trzeba przewidzieć tor lotu i miejsce upadku.
•Bawiąc się tak niebezpieczną zabawką, bierzemy na siebie odpowiedzialność za szkody, ktĂłre moĹźe ona wyrządzić.

Sezon grzewczy związany jest rokrocznie ze zwiększoną ilością pożarów spowodowanych nieprawidłowościami przy użytkowaniu urządzeń grzewczych na paliwa stałe, elektryczne i gazowe. Pożary te obok strat materialnych stwarzają poważne zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, tym bardziej, że część pożarów dotyczy eksploatacji urządzeń grzewczych w porze nocnej bądź też pozostawionych bez nadzoru dorosłych domowników.
Najczęstszymi przyczynami zagrożeń i pożarów z tego tytułu jest nieznajomość bądź lekceważenie podstawowych zasad bezpieczeństwa pożarowego związanego z eksploatacją tych urządzeń.

Bezpieczeństwo pożarowe urządzeń i instalacji grzewczych.
Ogrzewanie piecowe na paliwo stałe
Przed sezonem grzewczym należy sprawdzić stan techniczny urządzeń grzewczych i przewodów dymowych w szczególności czy:
•Nie jest zatkany przewĂłd kominowy,
• Nie występują uszkodzenia komina, brak lub uszkodzenie zewnętrznej wyprawy komina, drzwiczek od przewodĂłw kominowych i kanałów przełazowych,
• Do komina nie zostały wprowadzone drewniane konstrukcje dachowe lub inne palne części konstrukcji budowlanych,
• Odległość od palnej konstrukcji budynku od wewnętrznego lica przewodĂłw dymowych nie jest mniejsza niĹź 30 cm
• Rury dymowe bez zabezpieczenia nie są przeprowadzone przez palne stropy, ściany lub dachy,
• Właściwie są podłączone paleniska do przewodĂłw kominowych lub czy są właściwie włączone do przewodĂłw wentylacyjnych,
• Przy drzwiczkach wycierowych i kontrolnych nie są składowane palne materiały w odległości mniejszej niĹź 0,5 m,
Właściciele, zarządcy lub użytkownicy obiektów, w których odbywa się proces spalania paliwa stałego, ciekłego lub gazowego są obowiązani do usuwania zanieczyszczeń z przewodów dymowych i spalinowych :
• Od palenisk opalanych paliwem stałym - co najmniej 4 razy w roku,
• Od palenisk opalanych paliwem płynnym i gazowym - co najmniej 2 razy w roku,
• Od palenisk zakładĂłw zbiorowego Ĺźywienia i usług gastronomicznych - co najmniej 1 raz w miesiącu
• Zanieczyszczenia z przewodĂłw wentylacyjnych w wyĹźej wymienionych obiektach naleĹźy usuwać - co najmniej 1 raz w roku

Warunki bezpiecznej eksploatacji domowych butli z gazem płynnym propan-butan
Sprawne technicznie butle z gazem płynnym powinny być ustawione w miejscach łatwo dostępnych. Muszą przy tym być spełnione następujące warunki w odniesieniu do budynkĂłw mieszkalnych: • W kaĹźdym mieszkaniu wewnątrz budynku mogą znajdować się jednocześnie tylko 2 butle o zawartości gazu nie większej niĹź 11 kg, zasilające dwa odrębne odbiorniki gazowe : butle te powinny być podłączone do instalacji. Niedozwolone jest przechowywanie wewnątrz budynku mieszkalnego butli napełnionej gazem i nie podłączonej do instalacji gazowej,
• Odległość butli od powierzchni promieniujących ciepło (grzejniki, piece itp.) powinna wynosić co najmniej 1,0 m oraz wyłącznikĂłw elektrycznych, licznikĂłw elektrycznych, gniazd wtykowych, dzwonkĂłw elektrycznych, telefonĂłw i innych urządzeń powodujących iskrzenie,
• JeĹźeli butlę umieszczono w szafce lub obudowie, wĂłwczas w drzwiach albo ściance szafki naleĹźy wykonać w najniĹźszym i najwyĹźszym punkcie otwory te powinny być zabezpieczone siatką,
• Butle powinny być ustawione w pozycji pionowej i zabezpieczone przed upadkiem, przewrĂłceniem, dostępem dzieci itp.,
• Temperatura pomieszczeń, w ktĂłrych mają pozostawać butle napełnione gazem nie moĹźe przekraczać 35 oC,
• Butli i odbiornikĂłw w Ĺźadnym przypadku nie wolno umieszczać w piwnicy ani w pomieszczeniach w ktĂłrych podłoga znajduje się poniĹźej poziomu terenu.
Ponadto butli z gazem płynnym nie wolno umieszczać w:
• Szybach instalacyjnych budynkĂłw mieszkalnych i innych,
• Pomieszczeniach sypialnych i kuchniach mieszkalnych,
• Kotłowniach,
• GaraĹźach i innych miejscach, gdzie znajdują się pojazdy samochodowe oraz na strychach.
Podstawowe zasady bezpieczeństwa:
• Wietrzenie pomieszczeń w ktĂłrych zainstalowano przewody i urządzenia gazowe,
• Nie wolno uĹźywać ognia gdy w pomieszczeniu czuć zapach gazu,
• Nie wolno zastawiać dostępu do butli oraz odbiornikĂłw gazu,
• Po zakończeniu uĹźytkowania odbiornikĂłw gazu zamknąć wszystkie kurki gazowe.
Puste butle po gazie płynnym należy traktować z zachowaniem tych samych środków ostrożności, jak przy butlach pełnych, gdyż zawierają jeszcze pary tego gazu.

Elektryczne urządzenia ogrzewcze-zasady bezpiecznej eksploatacji. Najczęstsze przyczyny pożarów ze strony instalacji elektrycznych wynikają z nieostrożności osób posługujących się nimi, ustawiania urządzeń grzejnych w pobliżu materiałów palnych, na podłożu palnym lub wadliwe ich działanie.
W związku z powyższym aby ograniczyć zagrożenie pożarowe ze strony eksploatacji urządzeń elektrycznych należy przestrzegać następujących zasad:
• zachować odległość co najmniej 0,5 m pomiędzy oprawami oświetleniowymi a materiałami palnymi,
• ustawić grzejne urządzenia elektryczne na niepalnych podstawach lub płytach jeĹźeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej,
• bez dozoru nie pozostawiać włączonych do sieci przenośnych grzejnikĂłw, kuchenek, Ĺźelazek i innych urządzeń elektrycznych nie przystosowanych do ciągłej pracy ( z wyjątkiem grzejnikĂłw akumulacyjnych),
• osobom nie posiadającym wymaganych kwalifikacji zawodowych nie wolno dokonywać samodzielnych przerĂłbek i remontĂłw urządzeń i instalacji elektrycznych,
• niedopuszczalne jest zakładanie instalacji prowizorycznych, niewłaściwie wykonanych, np.: zawieszanie przewodĂłw bezpośrednio na hakach, gwoĹşdziach, owijanie lamp papierem, itp.
• NaleĹźy stosować się do poleceń producenta, odnośnie uĹźytkowania i konserwacji,
• Nie wolno instalować opraw oświetleniowych oraz osprzętu typu: wyłączniki, przełączniki, gniazda wtyczkowe nie zabezpieczonych od podłoĹźa palnego materiałem niepalnym.

Stosowanie powyższych zasad podczas wykorzystywania urządzeń grzejnych oraz zapewnienie odpowiedniej bazy remontowej zdecydowanie przyczyni się do poprawy naszego bezpieczeństwa w czasie sezonu grzewczego.